Wczesne wspomaganie rozwoju (wczesna interwencja) to kompleksowe, wielokierunkowe działania mające na celu pobudzanie rozwoju psychoruchowego dziecka przejawiającego zaburzenia rozwoju i zachowania lub należącego do grupy dzieci zagrożonych niepełnosprawnością). Wczesne wspomaganie dotyczy czasu od momentu wykrycia zaburzeń, czy ryzyka ich wystąpienia, do rozpoczęcia przez nie nauki w szkole (0-6 lat).
Wczesna interwencja oznacza wszelkie realne oddziaływania, których celem jest stymulacja rozwoju dziecka. Jest to także przygotowanie rodziców do roli osób czynnie współuczestniczących w terapii poprzez wyposażenie ich w stosowną wiedzę i umiejętności, tak by wierząc w swoje kompetencje mogli najlepiej, jak to możliwe pomóc swojemu dziecku.
Wczesne wspomaganie rozwoju pełni funkcję diagnostyczną, terapeutyczną i profilaktyczną.
Znaczna plastyczność centralnego układu nerwowego daje możliwość kompensacji wielu zaburzeń pod warunkiem ich wczesnego wykrycia i podjęcia kompleksowych działań mających na celu wspomaganie rozwoju.
Wczesne wspomaganie rozwoju ma za zadanie poprawienie aktualnego stanu funkcjonowania dziecka (wyrównanie deficytów rozwojowych) zahamowanie rozwoju zaburzeń oraz uniknięcie bądź zminimalizowanie zaburzeń wtórnych.

Wczesnym wspomaganiem rozwoju objęte powinny być następujące grupy dzieci:
– dzieci zagrożone nieprawidłowym rozwojem (z grup wysokiego ryzyka ciążowo porodowego)
– wcześniaki
– noworodki urodzone z niską punktacją w skali Apgar
– dzieci z chorobami metabolicznymi
– dzieci z chorobami genetycznymi
– wrodzone wady CUN
– opóźnienia lub dysharmonie rozwoju psychoruchowego
– zaburzenia dynamiki przebiegu procesów nerwowych
– zaburzenia lub dysfunkcje narządów zmysłów, zaburzenia sensoryczne
– zaburzenia rozwoju mowy
– całościowe zaburzenia rozwoju (autyzm i inne)
– niepełnosprawność intelektualna (zespół Downa i inne)
– mózgowe porażenie dziecięce
– zaburzenia emocjonalne

Realizując program wczesnej interwencji należy przestrzegać następujących zasad:

Akceptacji dziecka i całościowego, wszechstronnego podejścia terapeutyczno edukacyjnego
Indywidualnego podejścia do każdego dziecka
Dynamicznego podejścia w wyznaczaniu programu pracy terapeutycznej z dzieckiem i stymulacji jego rozwoju, doboru odpowiednich metod, technik i środków, regulowania intensywności ćwiczeń.
Stopniowego, ewolucyjnego i regularnego osiągania zamierzonych celów pracy oraz jej kontynuacji w perspektywie całej edukacji
Aktywnego, wielostronnego mobilizowania do wykonywania zadań przez stosowanie różnorodnych form ćwiczeń, a także właściwego stosowania wzmocnień
Ścisłej integracji doświadczeń percepcyjnych, ruchowych i językowych w ćwiczeniu różnych funkcji praktycznych
Wyzwalania otwartości, bezpośredniości i spontaniczności w komunikowaniu się z najbliższym otoczeniem
Przyjmowania różnych zakresów wolności i autonomii – możliwość wyboru i dobrowolności podjęcia oferty współpracy z opiekunem, instruktorem i wychowawcą
Realizowania programu uczenia się dziecka dla życia w środowisku przez uczestnictwo, działanie i przeżywanie oraz dopasowywanie wymagań do poziomu rozwoju i jego następnych etapów
Włączenie w proces rehabilitacji rodziców
Realizowania terapii w naturalnym otoczeniu dziecka

Etapy terapii dziecka

1. Określenie poziomu rozwoju dziecka (wielostronna diagnoza funkcjonalna dziecka)
2. Podjęcie aktywnej, partnerskiej współpracy z rodziną dziecka i specjalistami sprawującymi nad nim opiekę
3. Wyznaczenie celów terapii
4. Zaprojektowanie programu pracy indywidualnej (dobór zadań i metod pracy z dzieckiem)
5. Realizacja programu pracy z dzieckiem
Obszary terapii:
Komunikacja
Umiejętności społeczne
samoobsługa
rozumienie sytuacji społecznych
rozumienie i przestrzeganie norm społecznych
interakcje z innymi
Duża motoryka
Sprawność manualna
praksje
czynności grafomotoryczne
Procesy poznawcze
uwaga
percepcja
pamięć
myślenie
wyobraźnia
Procesy emocjonalno-motywacyjne
nastrój i sposoby reagowania emocjonalnego
napęd
motywacja zadaniowa
Działalność (aktywizacja; zabawa, nauka, praca)
Zachowania niepożądane (minimalizowanie)
6. Rejestracja przebiegu terapii
7. Ewaluacja – ocena rezultatów (osiągnięcia dziecka, ocena programu)

Literatura:

Agnieszka Olechowska: „Wspieranie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi” APS, Warszawa, 2001
materiały szkoleniowe Centrum Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej